Beroepsziekten zijn puur technisch gezien aandoeningen die mensen oplopen door hun beroepsmatige activiteiten. Als men het in het algemeen over beroepsziekten heeft, denken de meeste mensen eerst aan ambachtelijke beroepen of werkzaamheden waarbij zware lichamelijke inspanningen worden geleverd. De werknemer in het gezellige, warme kantoor is waarschijnlijk niet het type werknemer dat met het onderwerp beroepsziekten wordt geassocieerd. Toch is die aanname meer dan onjuist. Ons lichaam is er niet voor gemaakt om acht uur of meer per dag te zitten. Evolutionair gezien is ons bewegingsapparaat gemaakt om te lopen, jagen en verzamelen en niet om dagelijks vele uren dezelfde houding aan te nemen. Daarom is het nauwelijks verrassend dat het aantal verschillende beroepsziekten op kantoor gestaag toeneemt. Er wordt vermoed dat ieder van ons in zijn loopbaan minstens één keer door zo'n aandoening wordt getroffen.
Door het toenemende aantal zittende werkzaamheden en de klachten die daardoor ontstaan, raakte de term „kantoorziekten“ ingeburgerd. Maar wat zijn kantoorziekten precies? In deze gids kom je alles te weten over de typische kantoorziekten en hoe je die op de lange termijn kunt tegengaan.
Inhoudsopgave:
2. Hoe kun je kantoorziekten voorkomen of tegengaan?
3. Waarom is het onderwerp gezondheid op de werkplek zo belangrijk?
4. Conclusie
Welke kantoorziekten zijn er?
Om te beginnen willen we je precies uitleggen wat er achter de term „kantoorziekten“ schuilgaat. Deze benaming is medisch ingeburgerd en omvat alle aandoeningen die kunnen ontstaan door werken op kantoor. De klachten die daaruit voortkomen, kunnen zowel lichamelijk als psychisch van aard zijn. Naast de klassieke lichamelijke aandoeningen van het bewegings- en steunapparaat kunnen ook allergieën of psychische aandoeningen zoals een burn-out ontstaan. Maar voordat we maatregelen laten zien waarmee je deze kunt tegengaan of voorkomen, gaan we eerst in op de typische kantoorziekten en hun oorzaken en symptomen.
Het office-eye-syndroom en de eeuwige hoofdpijn
De kantoorogen-aandoening, ook wel office-eye-syndroom genoemd, beschrijft ogen die overbelast raken door veel schermtijd. We focussen ons niet alleen dagelijks meer dan acht uur lang ingespannen op een onnatuurlijke lichtbron, ook na het werk hangen veel van ons voor schermen om „te ontspannen“. Maar in werkelijkheid is juist het tegenovergestelde het geval. Daardoor irriteren we onze ogen, die kunnen uitdrogen, rood worden, jeuken of ontstoken raken. In het ergste geval wordt ons zicht zelfs tijdelijk wazig en verslechtert ons gezichtsvermogen op de lange termijn in het algemeen.
|
 |
Door de enorme belasting voor onze ogen wordt ook vaak geklaagd over hoofdpijn. Naast overbelastingshoofdpijn en spanningshoofdpijn kunnen ook migraineaanvallen optreden. Er wordt al snel over migraine gesproken wanneer iemand erg hevige hoofdpijn heeft. Maar als je iemand kent die ooit met een migraineaanval te maken heeft gehad, of als je mogelijk zelf aan deze aandoening lijdt, dan weet je dat het niet „slechts“ bijzonder hevige hoofdpijn is. Migrainepatiënten kunnen tijdens een aanval overgeven, ze kunnen gevoelig zijn voor licht en geluid, en dit kan zelfs leiden tot tijdelijk verlies van het gezichtsvermogen.
Afhankelijk van de duur, frequentie en ernst kan bij migrainepatiënten daarom een mate van invaliditeit (GdB) worden vastgesteld. Hiervoor zijn speciale therapeutische maatregelen nodig. Maar afhankelijk van hoe vaak ze voorkomen, kan ook lichtere hoofdpijn een echte belasting worden voor de werkende persoon.
De muisarm en het carpaletunnelsyndroom
Misschien heb je al eens gehoord van de secretaresseziekte, de Nintendoduim of de muisarm. De muisarm heet in vaktaal Repetitive Strain Insury (RSI) en betekent een letsel dat wordt veroorzaakt door herhaalde monotone bewegingen. Het RSI-syndroom kan pijn veroorzaken van de handen tot aan de nek. Vooral het gebied van de hand tot de onderarm wordt getroffen, waardoor de benaming muisarm ingeburgerd is geraakt. Naast elleboogpijn kunnen ook gevoelsstoornissen optreden, zoals tintelingen of een doof gevoel in de vingers en in de pols. Andere symptomen kunnen coördinatieproblemen of krachtverlies in de handen zijn. Net als bij de vrij zeldzame rhizartrose, artrose van het duimzadelgewricht, kunnen bij een muisarm pijnlijke zwellingen aan de vingers optreden en hun beweeglijkheid beperken.
Een andere veelvoorkomende aandoening aan de polsen is het carpaletunnelsyndroom. Daarbij raakt de middelste handzenuw bekneld in de polstunnel (carpale tunnel), wat tot allerlei klachten kan leiden. Tot de symptomen behoren gevoelsstoornissen en pijn in de vingers, die ook kunnen uitstralen naar de hele arm. Een doof gevoel treedt vooral op in de duim, wijsvinger, middelvinger en ringvinger. Eerste tekenen zijn handen die 's nachts slapend aanvoelen. De oorzaken zijn niet precies te verklaren. Een acuut carpaletunnelsyndroom wordt echter meestal veroorzaakt door ontstekingen of letsel in de pols.
Rugpijn
„Ik heb rugpijn“ is waarschijnlijk de bekendste zin die wordt genoemd in verband met kantoorgerelateerde aandoeningen. Geen wonder, want als we eerlijk zijn, hebben we tijdens onze werktijd niet altijd de beste lichaamshouding. Door het gebrek aan ergonomie en de zelden wisselende zithouding hebben we vaak de neiging om onderuitgezakt te zitten. Door een verkeerde houding op de werkplek kan rugpijn in allerlei vormen ontstaan. Van lichte spanningspijn tot een hernia: klachten of aandoeningen aan de rug en nek zijn waarschijnlijk de klassiekers onder kantoorgerelateerde aandoeningen.
Maar goed nieuws: de maatregelen waarmee je rugklachten kunt voorkomen of tegengaan zijn eenvoudig en kosten nauwelijks tijd.
Hart- en vaatziekten
Ook ons hart- en vaatstelsel kan door kantoorwerk worden aangetast. Oorzaken hiervan zijn onder andere het gebrek aan beweging als gevolg van zittend werk. Daar na een lange, inspannende werkdag iets aan doen, is voor veel mensen ontzettend moeilijk. Ook het vaak ongezonde eetpatroon van kantoormedewerkers heeft een negatieve invloed op ons hart- en vaatstelsel. Samen kan dat ernstige gevolgen hebben, vooral op de langere termijn. Om schade vroegtijdig te herkennen, wordt een regelmatige check-up aanbevolen.
Maag- en darmklachten
„Iets ligt me zwaar op de maag“, „Dat moet ik eerst even verwerken“ – dat zijn slechts een paar voorbeelden van metaforen die betrekking hebben op ons maag-darmkanaal. Ons lichamelijke en geestelijke welzijn hangt sterk samen met ons spijsverteringsstelsel. Geen wonder dus dat hier zoveel associaties mee zijn. Maag- en darmklachten behoren ook tot de klassieke kantoorziekten. Ze worden onder andere veroorzaakt door veel stress en een ongezond voedingspatroon, iets wat op veel werkplekken voorkomt. Zit je vooral voorovergebogen achter je bureau, dan druk je bovendien je maag-darmgebied samen, wat tot pijn kan leiden. Door een beschadigd of geprikkeld maag-darmkanaal kunnen naast talloze ziekten ook allergieën en intoleranties ontstaan als je voeding te lang te eenzijdig is.
De onzichtbare aandoeningen
De waarschijnlijk meest onderschatte kantoorziekten zijn psychisch van aard. Terwijl de alom bekende burn-out al een van de laatste stadia vóór uitval op het werk is, worden „mildere“ psychische problemen en klachten vaak doodgezwegen tot het al te laat is. Vroege waarschuwingssignalen kunnen slaapproblemen, vaker voorkomende hoofd- en spanningspijn en maag-darmklachten zijn. Krijg je je eerste paniekaanval, dan is direct actie nodig.
Bij depressies staan belastingen op de werkplek op nummer 1 van de oorzaken.
Hoe kun je kantoorziekten voorkomen of tegengaan?
Voeding
Zoals duidelijk is geworden, zijn er ook op kantoor enkele beroepsziekten. Om het ontstaan van een kantoorziekte van meet af aan te voorkomen, is een evenwichtige leefstijl het allerbelangrijkst. Te beginnen met gezonde voeding. Naast volwaardige maaltijden let je er idealiter ook op dat je geen ongezonde snacks eet. Een gezond alternatief bij trek zijn alle soorten fruit of een haverreep, die extra energie levert. Probeer fastfood en zoetigheid te vermijden. Ook van frisdrank of te veel koffie kun je beter afzien.
Zit-sta-bewegingsverhouding
Naast voeding zijn voldoende beweging en een evenwichtige verhouding tussen zitten en staan belangrijk. Om spanningspijn te voorkomen, wissel je elke halve uur van houding. Hierbij helpt ook een ergonomisch ingerichte werkplek met een hoogwaardige bureaustoel en een in hoogte verstelbaar bureau. Volgens wetenschappelijke studies kan staand werken leiden tot een betere doorbloeding, minder belasting voor de rug en een hogere calorieverbranding. Dit helpt om de algemene gezondheid te bevorderen en het risico op verschillende kantoorgerelateerde aandoeningen zoals rugpijn, hoge bloeddruk en hart- en vaatziekten te verlagen. Het is echter belangrijk om erop te wijzen dat voortdurend staan ook tot gezondheidsproblemen kan leiden, zoals pijn in de benen en voeten, spataderen en verhoogde stressniveaus. Daarom raden experts een evenwichtige mix van zitten en staan tijdens werktijd aan. Verstelbare bureaus, die werken zowel staand als zittend mogelijk maken, kunnen een praktische oplossing zijn. Gebruik je lunchpauze eens voor een wandeling.
Work-lifebalance
Een evenwichtige work-lifebalance kan zowel lichamelijke als mentale aandoeningen helpen voorkomen of verlichting bieden bij klachten. Daarbij is het wel belangrijk om te weten dat de verhouding tussen werk en privé niet per se 50:50 hoeft te zijn. Hoe tevreden je bent met je work-lifebalance en de verhouding tussen deze gebieden verschilt per persoon. Ben je niet tevreden met die verhouding, bespreek dit dan met je leidinggevende en je privéomgeving om een oplossing te vinden.
Tips voor de preventie en verlichting van kantooraandoeningen
In de basis kan worden gesteld dat een combinatie van gezonde voeding en voldoende beweging onmisbaar is voor de gezondheid op de werkplek. Ook een evenwichtige work-lifebalance bevordert de gezondheid. Hieronder laten we een reeks maatregelen zien die kunnen helpen bij het voorkomen van kantooraandoeningen of voor verlichting kunnen zorgen. Houd daarbij altijd rekening met het volgende: dit zijn tips van leken en geen medisch advies.
Raadpleeg bij gezondheidsklachten direct een arts!
Office-Eye-syndroom / kantoorogen
- let op een ergonomische werkhouding en de juiste kijkhoek van je beeldscherm
- gebruik een computerbril die blauw licht filtert en zo je ogen kan ontlasten
- kijk tussendoor even weg van je beeldscherm en kijk uit het raam in de verte
- sluit af en toe kort je ogen, dat beschermt tegen uitdroging
Hoofdpijn
- lucht je kantoor regelmatig
- zorg voor voldoende en natuurlijk licht
- drink genoeg
- beweeg regelmatig
- rol af en toe met je hoofd en rek je uit
- let op een juiste zithouding
Muisarm / carpaletunnelsyndroom
- neem geen ontlastende houding aan, omdat die de pijn meestal alleen maar verergert en het herstelproces verlengt
- ook hier is een juiste zithouding erg belangrijk
- werk met een ergonomische muis en toetsenbord
- strek tussendoor je armen en draai met je polsen
- bal je vuist en strek daarna je vingers, met een paar herhalingen
Rug- en nekpijn
-
een ergonomisch ingerichte werkplek is van het grootste belang
-
een correcte zithouding en de juiste zit-sta-verhouding tijdens het werken
-
zorg voor voldoende beweging en frisse lucht
-
yoga kan hier bij lichte klachten verlichting bieden, omdat daarbij veel gewrichten worden gebruikt maar nauwelijks belast
Maag- en darmklachten
-
een evenwichtige en gezonde voeding staat hier op de eerste plaats
-
net als beweging
-
verminder stressfactoren
-
een gezonde work-life-balance ondersteunt je welzijn
Psychische aandoeningen
-
een gezond maag-darmstelsel is inderdaad ontzettend belangrijk voor de mentale gezondheid
-
zorg voor algemeen welzijn
-
distantieer je van stressfactoren
-
Vermijd toxische persoonlijkheden
En vergeet alsjeblieft één ding niet: het is GEEN schande om hulp te zoeken. Integendeel, het getuigt van kracht!
Waarom is het onderwerp gezondheid op de werkplek zo belangrijk?
Gezondheid op de werkplek was en blijft een belangrijk onderwerp. De gezondheid van een mens is het belangrijkste goed. Bovendien brengt uitval op het werk voor een bedrijf altijd kosten met zich mee, vooral als het om een langere ziekteperiode gaat. Onze arbeidswereld verandert echter voortdurend en steeds meer mensen hebben een zittend beroep. Daardoor veranderen ook de beroepsziekten en de eisen aan bedrijven. Daarom moet een bedrijf flexibel blijven om op de veranderende behoeften in te kunnen spelen. Niet in de laatste plaats om de binding van medewerkers met het bedrijf te waarborgen. Dat blijkt ook uit het huidige tekort aan vakmensen. Om kantoorgerelateerde klachten te voorkomen, kunnen ook werkgevers een bijdrage leveren. Zo zou bijvoorbeeld een gerichte bewegingspauze van 10 minuten tijdens werktijd de gezondheid en tevredenheid van medewerkers aanzienlijk kunnen verhogen. Of medewerkers aan deze bewegingspauze willen deelnemen of liever willen doorwerken, blijft aan henzelf overgelaten. Deze 10 minuten kunnen bestaan uit een korte wandeling, een paar oefeningen op de werkplek of een korte yogasessie. Zo kun je kantoorgerelateerde klachten effectief tegengaan.
Tip van de expert:
Zowel op kantoor als in de thuiswerkplek is een juiste werkhouding essentieel om kantoorgerelateerde klachten te voorkomen. Om de gezondheid op de werkplek te bevorderen, is het daarom belangrijk om een ergonomisch ingerichte werkplek te hebben. Die bestaat enerzijds uit een hoogwaardige, ergonomische bureaustoel, die aan jouw individuele eisen en behoeften voldoet, en anderzijds uit een in hoogte verstelbaar bureau, waarmee je je werkhouding snel en eenvoudig kunt veranderen. Accessoires, zoals een meervoudig verstelbare monitorhouder , en ergonomisch aangepaste computermuizen en toetsenborden helpen je daarbij om altijd een correcte werkhouding aan te nemen. Let er ook op dat de kantoormeubelen goed zijn ingesteld. Een verkeerd ingesteld kantoormeubel kan pijn veroorzaken en in het ergste geval een van de kantoorkwalen veroorzaken. Heb je hierbij hulp nodig? Neem dan gerust contact op met onze gecertificeerde vakspecialisten.
Conclusie
Kan kantoorwerk je ziek maken? Zeker weten. Net als in alle andere werkgebieden zijn er ook hier beroepsziekten. Die worden in dit geval kantoorkwalen genoemd en omvatten alle ziekten en klachten die door de uitgevoerde werkzaamheden kunnen ontstaan.
Kantoorkwalen variëren van onschuldige kleine pijntjes tot ernstige aandoeningen. In elk geval is het verstandig om zulke klachten helemaal niet te laten ontstaan. Let op een gezonde, evenwichtige levensstijl, een ergonomische werkplek en voldoende afwisseling om bewegingsgebrek tegen te gaan. Zo blijf je altijd gezond op je werkplek.