Kunstmatige intelligentie op de werkvloer

Of het nu gaat om het selecteren van een film, een geautomatiseerde e-mail of een online zoekopdracht: kunstmatige intelligentie is niet langer iets van de toekomst, maar we komen het nu overal in ons dagelijks leven tegen, zowel privé als professioneel. Misschien of juist daarom wordt AI beschouwd als een kernvoorbeeld van radicale verandering in de arbeidswereld (Giering, Oliver & Kirchner, Stefan; 2021). Er wordt vaak heel kritisch naar het onderwerp AI gekeken, vooral als het gaat om kunstmatige intelligentie op de werkvloer. Wat betekent de automatiseringsgolf voor onze kantoorbanen? Dit artikel is bedoeld om te helpen begrijpen waarom AI in de eerste plaats een krachtig hulpmiddel is en welke kansen en risico’s het ons biedt. Omdat het duidelijk is dat iedereen die kunstmatige intelligentie begrijpt en deze op de juiste manier weet te gebruiken, in de toekomst een duidelijk voordeel zal hebben.

Toen kunstmatige intelligentie voor het eerst onderwerp van gesprek werd, was zelfs de term AI of AI (Artificiële Intelligentie) aanvankelijk onduidelijk vanwege de vaagheid van het onderwerp erachter. Tegenwoordig is het niet alleen een algemeen geldige term, maar komen we in het dagelijks leven voortdurend in aanraking met kunstmatige intelligentie.  AI’s zijn computersystemen die zijn ontwikkeld om specifiek problemen op te lossen. Ze zijn in staat tot zelfoptimalisatie, maar worden nog steeds puur gevoed door data en kunnen alleen de menselijke intelligentie imiteren (Giering, Oliver & Kirchner, Stefan; 2021). 

Nu het ‘wat’ is opgehelderd, gaan we kijken naar het ‘waarom’. De grote relevantie van AI komt voort uit het feit dat er sprake was van convergentie tussen drie belangrijke factoren. De explosieve beschikbaarheid van data, de enorme toename van de rekenkracht en de doorbraak in algoritmen hebben dit mogelijk gemaakt. Dit is hoe de technologie met angstaanjagende snelheid het laboratorium en ons dagelijks (werk)leven heeft verlaten. Zo werd AI een volwassen en toegankelijke technologie die fundamentele transformaties teweegbrengt. Door de snelle vooruitgang veranderen niet alleen individuele activiteiten, maar hele vakgebieden. Dit verklaart ook de urgentie van het verduidelijken en gebruiken van kunstmatige intelligentie in de arbeidswereld.

Nadat kunstmatige intelligentie zich de afgelopen twee jaar enorm heeft ontwikkeld, ontstaan ​​er steeds meer op AI gebaseerde tools en steeds meer integraties van AI in bestaande systemen. Dit creëert een aantal nieuwe mogelijkheden voor de manier waarop kunstmatige intelligentie op de werkplek kan helpen de productiviteit en efficiëntie van werknemers te verhogen.

• Automatisering van routinetaken: Door kunstmatige intelligentie op de werkplek kunnen tijdrovende en repetitieve taken zoals gegevensinvoer, afspraakplanning of zelfs factuurverwerking automatisch worden verwerkt, waardoor tijd wordt bespaard.
• Ondersteuning bij besluitvorming: Hier kan AI worden gebruikt voor data-analyse en patroonherkenning, wat waardevolle inzichten kan opleveren voor strategische beslissingen. Bovendien kunnen veel AI-tools nu voorspellingen en risicobeoordelingen maken, wat de besluitvorming nog beter ondersteunt.
• Efficiënter samenwerken en betere communicatie: Er zijn ook enkele mogelijke toepassingen van AI bij het werken in teamverband en bij projectmanagement. Er kunnen planningen worden gemaakt en aangepast, en herinneringen kunnen automatisch naar uzelf of uw teamgenoten worden verzonden, zodat u geen deadlines mist. E-mailbeheer kan bijvoorbeeld ook worden geoptimaliseerd met AI door het voorsorteren en prioriteren of zelfs suggesties voor antwoorden te doen.
• Gepersonaliseerde training: Kunstmatige intelligentie kan worden gebruikt om individuele leertrajecten of opleidingsadviezen voor medewerkers te creëren.

• Ondersteuning bij marketing en productmanagement: Hier kan kunstmatige intelligentie op de werkplek helpen bij zowel het genereren van creatieve ideeën als bij de planning en implementatie van marketingmaatregelen. Er kunnen verschillende tools worden gebruikt om content te creëren of u te helpen bij het vinden van een nieuwe slogan. AI is ook nuttig bij productbeheer om te begrijpen wat potentiële klanten en verschillende algoritmen echt willen lezen en zien. Er is de afgelopen twaalf maanden veel gebeurd, vooral op het gebied van het maken van beelden. Waar menselijke gezichten aanvankelijk allesbehalve menselijk waren, is de weergave vandaag bijna angstaanjagend echt. Het is vaak moeilijk onderscheid te maken tussen waarheid en fictie. Dit maakt beeldmateriaal toegankelijker dan ooit tevoren.

• Optimalisatie van het rekruteringsproces: Het gebruik van AI is hier al lang geïntegreerd, bijvoorbeeld bij de voorselectie van sollicitanten. De AI kan de data gebruiken om vooraf te selecteren welke kandidaten daadwerkelijk in aanmerking komen op basis van hun opleiding. Kunstmatige intelligentie helpt ook bij de evaluatie van vragenlijsten op de werkvloer.
• Beveiliging: Moderne AI-tools kunnen cyberdreigingen in realtime detecteren en de naleving van regelgeving monitoren.
• Snelle toegang tot kennis: Een van de meest gebruikte functies van kunstmatige intelligentie is het verwerven van kennis. Big data maakt het gemakkelijk om snel relevante informatie te vinden of grote hoeveelheden gegevens te structureren. Waar voorheen veel pagina’s in de zoekmachine moesten worden doorzocht, volstaat het tegenwoordig om een ​​vraag in te typen. Het antwoord is binnen enkele milliseconden beschikbaar. 

Naast de vele positieve effecten en kansen die kunstmatige intelligentie op de werkvloer met zich meebrengt, zijn er ook risico’s en uitdagingen. Deze hebben gevolgen voor zowel werknemers als bedrijven. 

De grootste zorgen van werknemers zijn de angst om hun baan te verliezen en de angst voor totale controle over nieuwe tools (Gür-Seker, D. 2021). De automatisering van repetitieve en soms complexe taken kan leiden tot het verlies van volledige banen of een aanzienlijke verschuiving in functieprofielen. Kunstmatige intelligentie op de werkvloer creëert de noodzaak om nieuwe vaardigheden te verwerven. Voor velen kan de hoge druk om door te gaan met trainen leiden tot digitale overbelasting en verdere psychosociale stress. De monitoringdruk door middel van AI-ondersteunde prestatiebeoordeling en -controle is ook inbegrepen. Kunstmatige intelligentie op de werkvloer kan ook tot aansprakelijkheidsrisico's leiden, omdat AI-instrumenten onduidelijkheid kunnen creëren over wie aansprakelijk is voor fouten. Medewerkers dragen vaak de verantwoordelijkheid voor de resultaten. Hoe snel en gemakkelijk onderzoek ook wordt met AI-tools, het risico op het gebruik van onnauwkeurige, inconsistente of zelfs hallucinante informatie uit kunstmatige intelligentie neemt ook snel toe. Veel werknemers maken zich ook zorgen over gegevensbescherming. 

Duidelijk wordt dat er naast kansen ook risico’s zijn voor de medewerker. Deze doen zich niet alleen voor bij werknemers, maar ook bedrijven krijgen te maken met de uitdagingen die kunstmatige intelligentie op de werkvloer met zich meebrengt. Daartoe behoren onder meer organisatorische en technische uitdagingen. Het ontbreekt vaak nog aan specialisten en vaardigheden op dit gebied om de diverse nieuwe toepassingen te begrijpen en optimaal te gebruiken. Ook de acceptatie van medewerkers en het daarmee gepaard gaande gebrek aan bereidheid of vertrouwen in AI-tools maakt het nog lastiger. Dit maakt het ook lastiger om geschikte use cases voor kunstmatige intelligentie op de werkvloer te identificeren die daadwerkelijk meerwaarde bieden voor het bedrijf. Bovendien bestaat er een zekere afhankelijkheid van externe aanbieders, wat tot kwaliteitsverlies kan leiden. De veel grotere uitdagingen zijn ethische, juridische en veiligheidsrisico's. 

Kunstmatige intelligentie op de werkplek is niet langer een voorbijgaande trend, maar een radicale en onomkeerbare verandering, die AI tot een onvermijdelijk instrument maakt dat een toename van de efficiëntie en productiviteit met zich meebrengt. Maar in plaats van ons zorgen te maken over onze banen, moeten we de verandering omarmen en onze activiteiten ermee aanvullen. Als je hieraan wilt ontsnappen, moet je op zoek gaan naar een carrière die niet kan worden vervangen door kunstmatige intelligentie, zoals verpleegkunde of geschoolde beroepen. In termen van activiteit verschuift de focus van eenvoudige routinetaken naar strategische en mensinteractieve processen. Dit creëert een dringende behoefte om nieuwe technologieën te begrijpen en AI-vaardigheden te verwerven. Tegelijkertijd is het belangrijk om je bewust te zijn van de grote uitdagingen die kunstmatige intelligentie met zich meebrengt op de werkvloer en naar beste weten en overtuiging met de nieuwe technologie aan de slag te gaan.

Wat dit in wezen betekent, is dat de bereidheid tot aanpassing cruciaal is om deze ‘dreiging’ het hoofd te bieden en succesvol te zijn in de nieuwe arbeidswereld. 

Gür-Seker, D. (2021). Kunstmatige intelligentie en de toekomst van werk. Een mediaanalyse van (online) kranten en sociale media over de digitale transformatie van de arbeidswereld. Een onderzoek van de Otto Brenner Foundation, Frankfurt a. M.

Giering, Oliver & Kirchner, Stefan (2021): Kunstmatige intelligentie op de werkvloer. Stand van onderzoek, concepten en empirische verbanden met autonomie. SozW Sociale Wereld 72(4): 551-588