Voor de eerste schooldag een werkplek

Dat alles in het zuiden net wat langer duurt, is een kwaadaardige dooddoener. In één geval klopt die echter wel: bij de zomervakantie. Terwijl kinderen in sommige Duitse deelstaten eind juni hun schoolspullen al in de hoek kunnen gooien, wordt er in het zuiden nog tot begin augustus hard gestudeerd. Daardoor valt ook de eerste schooldag in een periode van begin augustus tot half september. In 2016 loopt die periode bijvoorbeeld van 6. August (Bremen, Niedersachsen, Sachsen) tot 13. September (Bayern, Baden-Württemberg). Ouders van kinderen die de kleuterfase zijn ontgroeid, staan niet alleen een enerverende tijd te wachten. Ze moeten voor hun kleine eersteklasser ook een werkplek inrichten. Zodat dat ook op de lange termijn zinvol is, zijn er een paar dingen waar je op moet letten.

Elk begin is moeilijk

Hoe lang het ook geleden is: de meeste mensen denken nog altijd graag terug aan hun eerste schooldag. Dat spannende gevoel van een schooltas op je rug in plaats van een kleutertas over je schouder; propvol met glanzend nieuwe, netjes gekafte schriften en een etui met gloednieuwe pennen. De spanning over welke vriendjes uit de kleuterklas straks ook in de klas zitten en, nog belangrijker, wie je eerste buur op de schoolbank wordt. In die paar spannende uren ontstaan vaak vriendschappen die een leven lang meegaan. Het fijne gevoel er ineens bij te horen, bij de groep van de “groten”, is overweldigend – ook al moet je eerst heel klein beginnen.

Het staat buiten kijf: voor een kind is de start op school een belangrijke cesuur. De eerste stap richting het arbeidsleven is gezet en brengt de nodige veranderingen met zich mee. Waar op de kleuterschool nog relatief veel ruimte is voor voorkeuren en fantasie, draait school volgens een strak lesrooster. Naast structuur horen er ook verplichtingen bij het dagelijks leven die verder gaan dan de gebruikelijke zes uur van vroeg tot de middag: huiswerk bijvoorbeeld. In deze tijd van zelfstandig leren staan kinderen voor het eerst op eigen benen en moeten ze zichzelf organiseren.

De andere grote verandering is lichamelijk van aard: ineens vinden belangrijke delen van de dag zittend plaats. ’s Ochtends zit je kind in de schoolbanken, de middag begint met een paar uur huiswerk aan de eigen werkplek thuis. Daarom is een rustige plek om te werken des te belangrijker. In veel gezinnen wordt de keuken- of eettafel de werkplek, maar experts raden een werkplek in de kinderkamer aan, waar de kleintjes zich kunnen terugtrekken en in alle rust geconcentreerd kunnen werken. Hoe fijn het ook is als ouders hun kind overdag binnen handbereik hebben: de factor „afleiding“ moet je niet onderschatten wanneer broers en zussen om de tafel heen ravotten, de ouders met koken bezig zijn en ondertussen een rekening van de monteur of de volgende boodschappen bespreken.

Met de start op school krijgt je kind een baan: leren

Vaak wordt de noodzaak van een werkplek voor kinderen onderschat. Volgens experts is die zelfs nog belangrijker dan een werkkamer voor de ouders. De reden is eenvoudig: vader en moeder hebben in hun werk al iets bereikt, je kind heeft die weg nog voor zich. Als je de logica volgt dat het beroepsleven met school begint, dan heeft een scholier dus ook een baan die hij bloedserieus moet uitvoeren. Zijn taak: kennis opdoen en verdiepen. Zijn beloning: cijfers en beoordelingen. En terwijl ouders – tenzij ze zelfstandig ondernemer zijn – hun werk op het bedrijf achterlaten en thuis grotendeels met rust worden gelaten als het om werkzaken gaat, neemt een scholier behoorlijk wat werk mee naar huis.

Een leerplek is niet alleen doorslaggevend voor de prestaties, maar ook lichamelijk relevant: tegen hun natuurlijke bewegingsdrang in moeten kinderen namelijk een groot deel van hun dag zittend doorbrengen, wat voor velen vooral aan het begin van hun schooltijd een gezondheidsprobleem kan worden. Te veel tijd in een ongewone zithouding is ook voor kinderen te belastend en is zeker niet alleen een probleem van ouderen. Daarom is het bij het inrichten van een werkplek belangrijk om op de basisprincipes van ergonomie te letten.

Voor zijn baan heeft je kind een werkplek nodig

1. De ruimte
   Laten we het onderwerp eerst van een afstand bekijken en pas aan het einde op de details ingaan. De eerste vraag die ouders voor zichzelf moeten beantwoorden, is natuurlijk de locatie: waar komt het eerste kinderbureau  van je kind? Idealiter kies je een lichte hoek in de kinderkamer, die zich op zijn minst visueel onderscheidt van de vele verleidingen tussen de Lego-doos en de Carrera-baan. Ideaal is een raam waardoor veel natuurlijk licht binnenkomt. Omdat er voorlopig nog geen computerscherm op tafel staat dat invallend licht zou kunnen reflecteren of dapper tegen daglicht in zou moeten flikkeren, kan de tafel gerust direct onder een raam staan.
2. De tafel
   Als het om de tafel gaat, biedt de markt veel mogelijkheden. De volgende standaarden hebben zich gevestigd: idealiter “groeit” de tafel in zo klein mogelijke stappen mee, dat wil zeggen dat hij in hoogte verstelbare poten heeft en een tafelblad waarvan de helling kan worden ingesteld. Is een tafel namelijk te groot, dan moet het kind voortdurend de rug overstrekken en de schouders optrekken. Is het meubel te klein, dan moet het kind ervoor ineengedoken zitten. Vooral in groeifasen moeten ouders om de paar maanden controleren of het kind het meubel al ontgroeid is. De helling van het tafelblad moet daarentegen door de kinderen zelf op een zo veilig mogelijke manier (beknellingsgevaar) kunnen worden ingesteld en aan de behoefte kunnen worden aangepast.
   Omdat orde, dus een visueel rustige werkomgeving, de concentratie bevordert, kunnen een paar lades of kastdeuren geen kwaad, waarachter inktpatronen, gummen, kleurpotloden en niet te vergeten de schoolboeken uit het zicht kunnen verdwijnen. Ook qua uitvoering is er veel keuze op de markt: roze of witte varianten voor meisjes, bonte, blauwe of natuurkleurige voor jongens; er zijn zelfs thuiswerkplekken die zijn gemodelleerd naar schoolbanken.
3. De materialen en de omgeving
   Ouders moeten ook letten op de gebruikte materialen. Vaak is het al genoeg om in de meubelwinkel je neus te volgen: gelakte houten meubels of spaanplaten ruiken en laten hun soms niet helemaal ongevaarlijke bestanddelen ook thuis geleidelijk in de kamer vrijkomen. Los daarvan moet een goede werkplek goed geventileerd en verlicht zijn. In de winter even goed luchten en in de zomer permanent frisse lucht zijn net zo belangrijk als een bureaulamp die aan de tegenoverliggende kant staat van de hand waarmee het kind zijn vulpen vasthoudt en het tafelblad gelijkmatig verlicht.

Nog belangrijker dan een eigen kinderbureau: duidelijke regels tijdens de leertijd

Natuurlijk zijn er genoeg woningen waarin het lastig is om een bureau kwijt te kunnen. Een kleine hoektafel of desnoods een opklapbaar tafelblad voldoet natuurlijk net zo goed – alleen moeten de leermaterialen dan in verrijdbare ladeblokken worden opgeborgen, zodat ze snel bereikbaar zijn. Los van ruimtegebrek zijn er veel scholieren die het moeilijk vinden om in volledige stilte of alleen op hun kamer te leren. Gezelschap hoeft in zo’n geval natuurlijk geen probleem te zijn, maar moet wel aan strenge regels gebonden zijn. Bijvoorbeeld dat er rekening wordt gehouden met degene die leert en dat verstoringen van broers, zussen of ouders achterwege moeten blijven.

Jongere broertjes of zusjes hebben tijdens het huiswerk maken bijvoorbeeld tijd om te tekenen of een prentenboek te bekijken, en de ouderen kunnen intussen ook hun huiswerk doen. Hebben de ouders een werkkamer, dan kan ook daar een kleine werkplek worden ingericht, zodat je het thema ‘werk’ en ‘school’ achter gesloten deuren kunt houden.

Of het nu aan een eigen bureau is, aan een kleine hoektafel of aan de eettafel – om te leren moet het kind beslist op een bureaustoel zitten die ergonomisch instelbaar is. Juist tegen de achtergrond van het steeds grotere aantal kinderen met ernstige rugklachten is deze aanwijzing belangrijk. De juiste instelling begint trouwens al bij de stoel zelf: het kind zet de voeten stevig op de grond, de hoogte van de zitting komt op kniehoogte, zodat er ongeveer een rechte hoek ontstaat. Door de armen in een rechte hoek te buigen, wordt vervolgens de tafelhoogte bepaald: het tafelblad moet zich net onder de vingers bevinden.

Er zijn al kinderbureaustoelen voor scholieren vanaf 6 jaar. Wat ze gemeen hebben, is een afwasbaar, onderhoudsvriendelijk oppervlak, een traploze hoogteverstelling, een rugleuning in een kindvriendelijke vorm en een draaivoet met wielen. Wie iets exclusievers zoekt, vindt kleine bureaustoelen waarvan de zitting in helling verstelbaar is, waarvan de rugleuning speciale steunkussens voor de lendenwervelzone heeft of die schommelend gelagerd zijn. Wie de rug van zijn kind tijdens het leren wil trainen, kan het ook met een rolkruk proberen: deze speciale kinderstoelen met een flexibele zitting maken dynamisch zitten mogelijk en zorgen zo voor een gelijkmatig ontwikkelde rugmusculatuur. Gezien de variatie in vorm en kleur loont een bezoek aan de vakhandel, goed advies en bij online winkels een voldoende lange retourtermijn, zodat je de stoel uitgebreid kunt testen.

Als het om kinderbureaustoelen gaat, luidt het motto namelijk – helemaal in tegenstelling tot school: proberen gaat boven studeren.