De arena is verduisterd, de tribunes zijn tot aan het plafond gevuld en ieders ogen zijn gericht op grote displays waarop de atleten in close-up te zien zijn. Ze zitten niet op racefietsen, zwaaien met tennisrackets of controleren of hun voetbalsokken goed passen. Integendeel: e-sporters lijken meer op het personeel van een callcenterfiliaal in Keulen-Sülz. Ze dragen een koptelefoon, hebben hun handen op het toetsenbord en de muis van de computer en staren aandachtig naar een computerscherm.
Onervaren mensen denken dat ze naar een slechte film kijken. Moet dit sport zijn? ‘E-sport’ is de overkoepelende term voor dit soort competitie, waarbij vooral conditie in hand-oogcoördinatie, uithoudingsvermogen en reactiesnelheid vereist is. Terwijl de Duitse Olympische Sportfederatie terughoudend is om computerspellen als sport te classificeren, is e-sport in Brazilië, Korea of China iets als basketbal, tennis of atletiek: sport. Terwijl e-sports qua populariteit nog steeds achterlopen op voetbal in Brazilië, hebben computerspeltoernooien in Korea het voetbal al lang ingehaald. Hier vind je de meeste fans ter wereld die hun computerspelteams met hun vingers zien klikken. Maar de op displays gebaseerde concurrentie wint ook steeds meer fans in Duitsland. Om maar één voorbeeld te geven: “ESL One Keulen 2015” vindt binnenkort plaats in de Keulse Lanxess Arena – 16 teams van over de hele wereld zullen tegen elkaar strijden in het tactische schietspel “Counter Strike”. Een blik op de vermelde ticketprijzen maakt duidelijk naar welke regio's het voormalige nerd-tijdverdrijf is gestegen: een normaal toeschouwersticket kost 41 euro, terwijl een premium ticket 217 euro kost. Het spel heeft een totaal prijzengeld van $ 250.000; De eerste plaats wint minimaal $ 100.000.
Om het duidelijk te maken: een Counterstrike-toernooi van deze omvang heeft niets meer te maken met rokerige keldergaten waarin puistige nerds nachtelijke gevechten voerden tussen bergen blikjes energiedrank en pizzadozen, nadat ze urenlang hun moeizaam gesjouwde pc-torens en buismonitors hadden aangesloten. Deze lokale netwerkfeesten, of kortweg ‘LAN-parties’, waren zeker de geboorteplaats van toernooien van deze omvang. Het wordt al lang over de hele wereld gespeeld; Je kunt kiezen uit alle denkbare spelsoorten, van militaire tactiekspellen tot sportsimulators. Ook hoef je niet meer te sjouwen met kilo’s aan apparatuur en dozen vol in de knoop geraakte kabels. De scene is volwassen geworden en de technologie is modern: zelfs gameconsoles, tablets en smartphones hebben al lang een draadloze internetverbinding en zijn via een gamingcentrum met elkaar verbonden.
E-Sports: Wat wordt er gespeeld en wat?
Als je het serieus neemt, zijn zelfs de tenniswedstrijd die op de “Wii”-console thuis wordt gespeeld, de autorace-simulator in split-screen-modus of het biljartspel via netwerksmartphones “e-sports”. Voorwaarde is altijd dat het spel een multiplayer-modus heeft; zowel gameconsoles – zoals de PlayStation, de X-Box of de Wii – als pc’s dienen als platforms. De spellen worden gespeeld in individuele of teamtoernooien; de competities zijn verdeeld in dezelfde disciplines. Strikt genomen wordt e-sport pas e-sport als er een sportief idee aan wordt toegevoegd. Bij toernooien wordt van de deelnemers verwacht dat zij van nature bedreven zijn in het spel in kwestie en beschikken over sterke vaardigheden op het gebied van ruimtelijk inzicht, speloverzicht, tactische oriëntatie en vaardigheden op het gebied van voorspellend en lateraal denken.
De oorsprong gaat terug tot de jaren vijftig. Boter-kaas-en-eieren, dammen en schaken werden aangepast voor computers - en 'Tennis voor twee', dat de geschiedenis van het spel is ingegaan als klassieker, was het begin van een lange reeks sportaanpassingen. Computerspellen, die vaak de reputatie hebben een tijdverdrijf te zijn voor sociaal onhandige, verlegen en teruggetrokken eenlingen, vinden hun oorsprong in de directe concurrentie tussen twee spelers tegen elkaar. E-sports vond zijn doorbraak in de jaren zeventig toen de eerste wereldwijd populaire videogame ‘Pong’ op de markt kwam. Even later kwam “Spacewar!” – en de eerste georganiseerde wedstrijd met de zelfs ironische naam ‘Intergalactic Spacewar Olympics’, tenslotte aan de Standford University.
De opkomst van netwerktechnologie halverwege de jaren negentig en de steeds groter wordende verspreiding van het internet gaven de computercompetitie voor meerdere spelers een enorme impuls. Met de introductie van personal computers (PC's) in huishoudens werden zogenaamde LAN-parties een massafenomeen. Tot 2.000 spelers ontmoetten elkaar overal in kelders, clubhuizen of hallen en streden tegen elkaar. Uiteraard leidde deze ontwikkeling al snel tot een organisatie van computergamers onder elkaar: er werden e-sportverenigingen opgericht. Een interessant detail is dat deze fusies vanaf het begin niet beperkt waren tot individuele landen, maar tot heel Europa of tot heel Noord-Amerika. De “Electronic Sports League” en de “Clan Base” ontwikkelden zich tot de grootste Europese competities.
Nu zou je kunnen denken dat de netwerkspelers het tegen elkaar opnemen in verschillende sportsimulaties, misschien in een voetbalsimulator, in een racespel of een andere sportaanpassing. Verre van dat. Hoewel dergelijke multiplayer-spellen al heel vroeg bestonden, bestond het leeuwendeel uit zogenaamde first-person shooters: "Doom" en "Quake" behoren tot de klassiekers. Hun scenario's hebben minder te maken met sport dan met sciencefictionoorlog. In ‘Doom’ sluipt de speler bijvoorbeeld door een doolhof van gangen in de rol van een ‘Space Marine’ en bestuurt hij zijn personage door verschillende scenario’s in het first person-perspectief. Het hoogtepunt: wat het personage ziet, ziet de speler - hij glijdt als het ware in het gezichtsveld van zijn avatar. Het achtergrondplot is net zo verontrustend als het doel van het spel (alle vijanden doden) simpel: na mislukte experimenten op het gebied van teleportatie opent de mensheid per ongeluk de poort naar de hel. Dit wordt gevolgd door een demoneninvasie waar de speler tegen moet vechten. “Quake” volgt een soortgelijk breipatroon. Het escalerende geweld en de horrorscenario's in de loop van het spel leverden de game in ieder geval de titel "controversieel" op.
Gezien de huidige tactische shooters, waarbij niet meer wordt geschoten op helse fantasiefiguren, maar op mensen die heel realistisch handelen, trekken deze twee scenario's nauwelijks nog enige autoriteit aan. Het spel van dit moment heet “Counter Strike” en wordt gespeeld in toernooien over de hele wereld. Andere huidige games zijn onder meer StarCraft (science fiction-strategie), “Hearthstone” (fantasie), Fifa 15 (voetbalsimulatie) en League Of Legends (fantasie). Ook op merchandisegebied is er de afgelopen jaren veel gebeurd. De meeste teams die deelnemen aan de kampioenschappen worden door sponsors van alles voorzien. Hier staat een gamingstoel die vaak wordt gebruikt bij dergelijke toernooien.
E-sport vreemd: Speekseltests voor het eerst tegen doping
Nadat in 2000 de eerste World Cyber Games in Seoul werden gehouden, vond drie jaar later de Electronic Sports World Cup plaats in Poitiers, Frankrijk. In 2005 had de CPL World Tour-finale in New York een prijzengeld van een miljoen dollar. Op CGS 2007 stond meer dan vijf miljoen dollar op het spel - e-sports zijn een serieuze markt geworden. Dat geldt uiteraard ook voor de ontwikkeling van games, die soms meer geld opleveren dan de productie van een Hollywood-kaskraker. Zoals altijd, als er veel geld mee gemoeid is, zijn scheve wegen niet ver weg. De organisatoren van “ESL One Keulen” hebben zojuist aangekondigd dat ze speekseltests zullen gebruiken om doping te bestrijden tijdens het grootste “Counter Strike” -toernooi van Duitsland.
Volgens het IT-nieuwsportaal ‘Golem’ moeten de monsters willekeurig worden genomen en volgens dezelfde catalogus waar alle andere sporten aan onderworpen zijn: steroïden, testosteron en vooral psychotrope medicijnen die het concentratievermogen vergroten, zijn nu ook verboden voor e-atleten. Tijdens een kampioenschap in Katowice, Polen, maakte een Canadese deelnemer bekend dat hij het psychotrope medicijn “Adderall” had gebruikt om de prestaties te verbeteren. Volgens “Golem” werkt het op dezelfde manier als Ritalin en zou het het concentratievermogen verbeteren. Deze situatie, die niets meer te maken heeft met de pallets met energiedrankjes die verplicht waren op LAN-parties, moet nu worden opgehelderd.