Wat te doen als het op kantoor begint te vonken? – Wetenswaardigheden over relaties op de werkvloer
Voor hem is het de blonde stagiaire op de salesafdeling die altijd zo vriendelijk groet op de gang, voor haar is het die leverancier met hemd onder z’n trui en die markante kin. De meeste werknemers kennen dat gevoel waardoor je elke dag net iets liever naar kantoor gaat. Of het nu het begin is van een onschuldige crush, een kleine flirt of meteen de grote liefde van je leven: de werkplek is in Duitsland een serieuze plek geworden om een partner te vinden. Vaak zit je bureaustoel aan bureaustoel en kom je zo dichter bij elkaar.
- Voor liefhebbers van conclusies: gedachtegangen over de oorzaken
- Voor liefhebbers van cijfers: statistieken en trends
- Is een relatie met een collega in principe toegestaan?
- Voor liefhebbers van drama: mogelijke gevolgen na een breuk
Jaar na jaar maken opinie- en marktonderzoekers de actuele cijfers bekend over hoeveel mensen elkaar op het werk hebben gevonden, verliefd zijn geworden of uit elkaar zijn gegaan. Een blik op de onderzoeken van de afgelopen jaren volstaat om vast te stellen dat Duitse kantoren steeds belangrijker worden als plek voor singles. Terwijl Duitsers vroeger erg sceptisch stonden tegenover het thema ‘liefde op de werkvloer’ en prille gevoelens op de plek waar de plicht roept simpelweg taboe verklaarden, gelden Duitse kantoorgebouwen inmiddels in elk geval in principe als een plek waar best eens een oogje op collega’s mag worden geworpen. De redenen voor deze ommezwaai zijn heel divers.
Voor liefhebbers van conclusies: gedachtegangen over de oorzaken
Enerzijds brengen werknemers steeds meer tijd door op kantoor. Waar vroeger de avond na het werk heilig was en iedereen er collectief mee stopte, hoort het vandaag de dag bij de goede toon om het einde van de werkdag eerder als een aanbeveling dan als een wet te zien. Als oorzaken kunnen enerzijds de harder geworden arbeidsmarkt, de toegenomen concurrentie tussen medewerkers, de angst om een baan te verliezen en als gevolg daarvan het afglijden naar bestaansonzekerheid worden genoemd. Vooral dat laatste neemt – paradoxaal genoeg in een tijd van economische opleving – steeds verder toe, wat volgens experts vooral terug te voeren is op bekende zogenoemde reality-tv-programma’s op commerciële zenders.
Natuurlijk zijn er ook positieve redenen om langer op kantoor te blijven dan contractueel is vastgelegd. Een goede orderportefeuille, seizoensgebonden piekperiodes, de ene of andere professionele hartenkwestie, lonkende promoties of provisies. Hoe dan ook: het werk komt steeds meer centraal te staan in het leven, ook bij de gemiddelde werknemer. Waar het tien of twintig jaar geleden nog was voorbehouden aan mensen in managementfuncties om hun leven af te stemmen op hun goedbetaalde baan, wordt „professionele flexibiliteit“ tegenwoordig ook verlangd van functies die duidelijk minder goed worden beloond. Deze volledige toewijding aan het werk verandert dan ook het sociale leven van de brede massa.
Voor liefhebbers van cijfers: statistieken en trends
Voor een zevende van alle werknemers is een vaste relatie op de werkplek begonnen, maar liefst één op de vijf is al eens verliefd geworden op het werk en meer dan een derde zou zich zo’n relatie op zijn minst theoretisch kunnen voorstellen. Dat is de conclusie van een onderzoek dat het instituut voor sociaal onderzoek en statistische analyses „Forsa“ uitvoerde in opdracht van het zakelijke netwerk „Xing“. Van iedereen die ooit verliefd is geworden op de werkplek, zo vervolgt het onderzoek, vindt 85 procent vooral collega’s de aantrekkelijkste relatiepartners. „Slechts net iets minder dan één op de tien verloor zijn hart aan een leidinggevende of een medewerker.“ Volgens „Forsa“ worden vrouwen daarbij vaker verliefd op hun chef dan mannen.
Er is zelfs een „ranglijst“ van afdelingen. Die laat heel duidelijk zien dat werkgebieden waarin de handen uit de mouwen worden gestoken, erg populair zijn. Volgens de enquêteresultaten werken de meest begeerde personen op de volgende afdelingen: op de eerste plaats eindigde de productie, op de tweede plaats sales, de derde plaats was voor HR, de vierde voor de boekhouding en de hekkensluiters in de top 5 zijn marketing en PR.
Vooral tegen de achtergrond dat werknemers steeds meer tijd op kantoor doorbrengen, lijkt de volgende zin uit de analyse bijzonder interessant: „Eén op de drie ondervraagden ziet de werkplek als een goede plek om een relatie te vinden, omdat je daarbuiten zelden mensen leert kennen.“ De representatieve onderzoeken in het Duitstalige gebied noemen ook het grootste voordeel van kantoor als plek om te flirten: je kent je partner al door het werk en koopt dus niet „een kat in de zak“. Ook dat kan worden gezien als een logisch gevolg van steeds schaarser wordende vrije tijd: wie toch al nauwelijks tijd heeft voor zijn privéleven, moet ook in de liefde „resultaatgericht“ te werk gaan.
Is een relatie met een collega in principe toegestaan?
Liefde op kantoor is ook op de werkplek een privézaak. Dat is tegelijk goed en slecht nieuws. Want enerzijds, en dat is het goede nieuws, kan geen enkele baas ter wereld zijn medewerkers verbieden om verliefd te worden. Er zijn weliswaar vaak zogeheten ethische richtlijnen of huisregels waarin een overeenkomstige paragraaf wordt aangehaald – juridisch zijn zulke regels echter niet bindend. Tegelijk betekent dit ook dat privé privé moet blijven: Net zo min als een eventuele ruzie met je beste vriendin, de naweeën van een Vaderdagrondje of de verstuikte enkel van je huisdier je werk zouden mogen beïnvloeden, mag ook een relatie met een collega je dagelijkse werkzaamheden niet beïnvloeden. Als je dus verliefd bent op een collega, mag dat niet merkbaar zijn in de kwaliteit van je werk. Liefde op de werkplek kan ook in het geheim plaatsvinden.
WAAR MOET IK OP LETTEN ALS IK VERLIEFD WORD OP HET WERK?
De baas kan het pas verliefde stel dus vragen om de relatie bekend te maken aan de collega’s, zodat de geruchtenmolen stil blijft en het werkklimaat positief blijft. Ook mag de leidinggevende het collega-stel vragen om zich op de werkplek terughoudend op te stellen met liefdesbetuigingen. Als de relatie officieel is, is het alleen al uit fatsoen aan te raden om de leidinggevende en eventueel de collega’s op de hoogte te brengen. Liefde op de werkplek hoeft geen taboeonderwerp te blijven.
WAT IS DE RECHTSPOSITIE BIJ LIEFDE OP DE WERKPLEK?
Ook hier vat gezond verstand alle arbeidsrechtelijke regels samen: Heftig zoenen na de conferentie is net zo taboe als een vluggertje op het kopieerapparaat – en dat geldt ook voor alle andere Hollywood-clichés die bij dit onderwerp horen. Ook tijdelijke macho’s of modellen, die het kantoor vooral als jachtterrein en niet als werkplek zien, kunnen zich maar beter wat inhouden: het strafrecht geldt ook op kantoor. Een aangifte wegens seksuele intimidatie is een reëel risico – om nog maar te zwijgen van de arbeidsrechtelijke gevolgen (waarschuwing, ontslag) van een amoureus “misverstand”. Experts raden flirten richting de directie over de hele linie af: in zo’n geval hangt bij alle betrokkenen al snel het fundamentele vermoeden in de lucht dat de verliefde meer interesse heeft in carrièrekansen dan in de persoon voor wie de gevoelens bedoeld zijn. Ook wordt het kritisch wanneer er in een verhouding tussen opleider en stagiair of leerling tedere gevoelens ontstaan: de opleider mag zijn of haar positie nooit misbruiken.
HOE VOORKOM IK PROBLEMEN OP HET WERK ALS IK VERLIEFD BEN OP EEN COLLEGA?
Verliefd op een collega: Maar als alles goed loopt en de relatie op de werkvloer de productiviteit niet in de weg staat, heeft het ook voordelen als vriend en vriendin op hetzelfde kantoor werken. Anders dan de meeste stellen zien collega-koppels elkaar ook tijdens werktijd, hebben ze meestal dezelfde werktijden en (beroepsmatige) interesses en brengen ze van nature meer begrip op voor werkgerelateerd gedrag dan stellen die in heel verschillende werksituaties actief zijn. Partners die met elkaar samenwerken, weten ook in het privéleven al hoe de ander in deze of gene situatie reageert – bijvoorbeeld of hij goed met stress omgaat of in zo'n situatie juist extra liefdevolle steun nodig heeft. Wat de gezamenlijke vakantie betreft, geldt voor stellen hetzelfde als voor individuen: vakantieverzoeken van werknemers moeten net als andere sociale aspecten in aanmerking worden genomen – dat geldt vooral voor stellen met kinderen. Liefde op de werkvloer: hierbij komt veel kijken. Maar na verloop van tijd krijg je dat wel voor elkaar.
Voor liefhebbers van drama: mogelijke gevolgen na een breuk
Filmliefhebbers weten het: het leven gaat na de happy end gewoon verder. Laten we de volgende situatie aannemen: twee geliefden hebben elkaar op de werkvloer gevonden, balanceren meesterlijk tussen privézaken en zakelijke belangen, houden hun privégeluk ook echt privé en werken al die tijd harmonieus en voorbeeldig zij aan zij in het belang van hun werkgever… en dan volgt om de een of andere reden de breuk. Was het aan het begin van de prille liefde nog spannend en opwindend om zo snel mogelijk op kantoor te komen, nu heeft het team ineens twee collega's die het liefst helemaal niet meer op het werk zouden verschijnen.
Hoe begrijpelijk die logica voor buitenstaanders ook is – voor mensen die net uit elkaar zijn, kan deze situatie een hel zijn. In bijzonder ernstige gevallen kan het helpen om de baas te vragen om overplaatsing naar een andere afdeling. Dat kan natuurlijk alleen bij grotere bedrijven – uiteindelijk moet de overplaatsing naar een gelijkwaardige functie plaatsvinden. Niet alleen leidinggevenden moeten daarmee instemmen, maar eventueel ook de ondernemingsraad. Wat de omgangsvormen betreft, spreekt het voor zich dat je je ook hier discreet gedraagt: zowel luidruchtige ruzies op de gang als jammerklachten vol tranen moet je vermijden. Als dit basisprincipe wordt geschonden, lijdt het werk eronder – en moet de leidinggevende ingrijpen.