Van groene vingers en wellness voor de ogen: gezonder en prettiger werken met planten op kantoor
Waarom zijn planten op kantoor zo belangrijk voor ons welzijn? En welke positieve effecten heeft een goede vergroening van de kantoorruimtes? De talloze studies over dit onderwerp komen meestal tot een vergelijkbare conclusie. Planten zijn een belangrijk onderdeel van ons dagelijkse werk. We willen je graag enkele praktische voorbeelden geven waarmee je je werkdag een beetje ‘groener’ kunt maken! (hierbij passend ook het artikel Persoonlijke spullen op kantoor)
1.1 De studie van de University Of Cardiff
1.2 Het gezonde verstand
1.3 Welk effect hebben planten op kantoor?
2. Praktijk
2.1 Aan het begin staat advies
2.2 Het best mogelijke compromis voor mens en natuur
2.3 Het Ficus-gerucht
3. Tips & tricks
3.1 De aarde is een wereld op zich
3.2 Welke planten zijn de juiste voor mijn kantoor?
Bronnen
1. Bewijs aan de hand van groene vingerafdrukken
1.1 De studie van de University Of Cardiff
Luchtig geformuleerd, maar zeker treffend, noemde de University Of Cardiff een artikel op haar homepage waarin ze de resultaten van de eerste wetenschappelijke veldstudie over dit onderwerp presenteert: „Flower Power“. Daarmee bedoelen ze de meest verrassende uitkomst van het onderzoek: wie een voorheen plantloos kantoor vergroent, kan de productiviteit van zijn medewerkers aan het bureau met 15 procent verhogen. Deze bewering wordt onderbouwd door het werk van Marlon Nieuwenhuis van de School Of Psychology van de universiteit en zijn co-auteurs, Dr. Craig Knight van de University of Exeter en professor Alex Haslam van de „University of Queensland School of Psychology“. In hun onderzoek bekeken zij in de eerste veldstudie in zijn soort hoe planten op kantoor het werk, het welzijn en het binnenklimaat beïnvloeden.
In drie grote kantoortuinen in het Verenigd Koninkrijk en in Nederland volgden zij maandenlang de tevredenheid van de medewerkers, maten zij de luchtkwaliteit en deden zij onderzoek naar het concentratievermogen van de medewerkers. De uitkomst kon nauwelijks duidelijker zijn en ontkracht de aanname dat een zo sober mogelijke werkomgeving de concentratie zou bevorderen. Zorgvuldig geplaatste planten voor op kantoor leiden allerminst af van het werk, maar verbeteren het concentratievermogen aantoonbaar. Ook de verbetering van de luchtkwaliteit was meetbaar – met een even duidelijke uitkomst. En tot slot gaven de medewerkers aan dat zij zich merkbaar tevredener en beter voelden.
1.2 Het gezonde verstand
Hoe mooi het ook is dat gerenommeerde wetenschappers dit bewijs hebben geleverd – bij nader inzien blijkt de zaak eigenlijk heel logisch. Om te beginnen is de mens immers, zoals bekend, onderdeel van de natuur en niet van een kantoorinrichting. En wie ooit in de lente een wandeling heeft gemaakt over lichtgroen uitlopende weiden en door een fris ontluikend bos, kent het gevoel van onbestemd geluk dat je kan overvallen bij zoveel groen. Omgerekend naar een paar vierkante meter kantoor laten zulke gevoelens zich waarschijnlijk niet opwekken – temeer omdat er op kantoor nog een kleine bijkomstigheid is: het werk. Toch heeft een mens zuurstof nodig, die planten op kantoor zoals bekend produceren; in zoverre is ook de verbetering van de kantoorlucht een tamelijk logische zaak. En dat er een verschil is tussen een prettige omgeving en afleiding, spreekt eveneens voor zich. Zittend op de bureaustoel glijdt de blik vanaf de monitor graag naar een groene plant.
1.3 Welk effect hebben planten op kantoor?
Jan Gisewski, verantwoordelijk voor het onderdeel „interieurbeplanting” bij Ambius Duitsland, verwijst ook naar een hele reeks studies. Dit bedrijfsonderdeel van de wereldwijd actieve dienstverlener „Rentokil Initial GmbH” is gespecialiseerd in de levering en verzorging van planten op kantoor in zakelijke binnenruimtes. Daartoe behoren kantoren, maar ook ontvangstruimtes, winkelruimtes, openbare gebouwen, hotels, ziekenhuizen en artsenpraktijken. „Kantoorplanten werken stressverlagend, filteren schadelijke stoffen, ontspannen de ogen en verbeteren het welzijn van medewerkers aanzienlijk”, bevestigt hij. Een ondernemer die planten voor kantoor beschikbaar stelt, zorgt zo niet alleen voor een beter kantoorklimaat tussen de kantoormeubelen maar ook voor meer zuurstof, geluidsdemping en aantrekkelijkere werkplekken. „Soms daalt het ziekteverzuim in bedrijven zelfs met tot wel 3,5 dagen per werknemer”, aldus Gisewski. Kantoorplanten hebben een meetbaar positieve invloed.
Omdat de inrichting van bedrijven vaak aan een bepaald design is gebonden, is een totaaloplossing voor kantoor aan te raden. „Juist in kantoortuinen wordt veel waarde gehecht aan een strak vormgevingsconcept, dat eventueel ook de stijl of designtaal van het bedrijf weerspiegelt. „Als vervolgens elke medewerker een andere pot met een andere cactus van thuis meebrengt, werkt dat averechts”, aldus Gisewski. De expert raadt een samenhangend totaalconcept aan dat rekening houdt met de ruimtelijke omstandigheden, de voorkeuren van de opdrachtgever, de licht- en ruimteverhoudingen en het budget.
2. Praktijk
2.1 Het begint met advies
Er moet een bepaalde volgorde worden aangehouden: in de meeste gevallen komen de groenexperts pas na de meubelmakers; of de inrichting er nu al langer staat of net nieuw is aangeschaft. Bij een bezoek ter plaatse wordt bekeken hoeveel ruimte er voor planten op kantoor beschikbaar is, hoeveel licht er op de betreffende plekken aanwezig is en welke taken de planten op kantoor moeten vervullen. Ligt de nadruk op een algemene verbetering van de luchtvochtigheid en -kwaliteit, dan grijpen de experts terug op grootbladige planten, die meestal ook overeenkomstig veel licht, water en lucht nodig hebben. Gisewski: „De vuistregel luidt: hoe meer bladoppervlak een plant heeft, hoe meer water hij via zijn bladeren kan afgeven en zuurstof kan produceren.“ Ligt de nadruk meer op de optische prikkels, dan is naast de kantoorplanten ook de pot waarin ze worden geplant van groot belang. „Er zijn potten van gerenommeerde designers zoals Colani of designfabrikanten zoals Koziol, er zijn plantenbakken ingelegd met parelmoer – er is niets wat niet bestaat.“
2.2 Het best mogelijke compromis voor mens en natuur
Bij kantoorbeplanting draait het er vooral om compromissen te vinden. Dat wordt duidelijk wanneer Jan Gisewski over zijn werk spreekt. Want niet alleen de mens stelt bepaalde eisen aan de plant – ook de plant, die van nature niet in gebouwen groeit maar buiten, heeft bepaalde voorwaarden nodig om goed te gedijen. Daarom zijn de interieurbeplanters minder op zoek naar de perfecte oplossing dan naar het best mogelijke compromis. De medewerkers van Jan Gisewski verzorgen momenteel bijna 30 000 planten in heel Duitsland en houden zich niet alleen bezig met de beplanting, maar ook met onderhoud, bemesting en bewatering. Daarbij komen ze steeds weer tot de conclusie dat vuistregels weliswaar vuistregels zijn, maar dat uitzonderingen de regel bevestigen.
Zo is er het verhaal van de dertig treurvijgen, ook bekend als „ficus benjamini“, die eigenlijk veel licht en veel water nodig hebben – en behoorlijk gevoelig zijn voor tocht. „En dan is er dat 31e exemplaar, dat in een donkere hoek staat, nauwelijks water krijgt en tocht heel goed verdraagt – simpelweg omdat niemand hem heeft uitgelegd dat hij eigenlijk al lang dood had moeten zijn.“ Gisewski’s grappig bedoelde voorbeeld laat zien: planten zijn levende wezens, die net zo verschillend kunnen zijn als mensen.
2.3 Het ficusgerucht
Trefwoord „Ficus benjamini“: Als populaire en relatief onderhoudsvriendelijke kamerplant is hij ook op kantoren wijdverbreid, hoewel er al lange tijd een vreemd gerucht omheen hangt: hij staat bekend als veroorzaker van allergieën. Wat is daarvan waar? „Ik kan geen onschadelijkheid bevestigen“, zegt de gediplomeerde tuinbouwkundig ingenieur. De ficus is tenslotte een rubberboomsoort. In het binnenste stroomt een witachtig sap dat rubberhoudend is. „Als iemand met een rubberallergie daarmee in aanraking komt, kan dat natuurlijk tot een allergische reactie leiden.“ Tegelijkertijd bestaat de aanname dat de plant in het stof dat hij aantrekt ook allergenen bindt. „Het tegendeel is tot nu toe niet bewezen“, aldus Gisewski. Hij wijst erop dat dergelijke geruchten, zeker in het internettijdperk, met voorzichtigheid moeten worden beoordeeld. Feit is namelijk dat de ervaringsberichten over allergische reacties in verband met de „ficus benjamini“ zich uitsluitend op deze ondersoort concentreren. Over de vele andere ficus-ondersoorten vind je – hoewel het eveneens rubberboomsoorten zijn – zo goed als geen vergelijkbare meldingen.
3. Tips & trucs
3.1 De aarde is een wereld op zich
Stel dat er voor de vergroening van het kantoor geen bedrijf is ingeschakeld en de medewerkers zelf de vrije hand hebben bij het beplanten van hun bureau. Dan zijn er een paar dingen waar je op moet letten – zodat de eerder beschreven situatie zich niet voordoet. Zo wordt bijvoorbeeld afgeraden om potgrond in de pot te gebruiken. Deze manier van planten vraagt namelijk veel verzorging, en dat is niet altijd goed te combineren met een langere afwezigheid, een vakantie of zelfs een lang weekend. Sinds begin jaren zestig is er een systeem ontwikkeld dat het houden van planten eenvoudiger moest maken – en dat inmiddels zo ver is doorontwikkeld dat het onderwerp „water geven“ onder omstandigheden nog maar één keer per maand aan de orde komt. Bij de zogenoemde hydroculturen wordt in plaats van aarde een anorganisch plantengranulaat van gebakken klei gebruikt. In speciale, waterdichte plantenbakken wordt het water en de voedingsoplossing voor de planten opgestuwd. De planten nemen vervolgens het water en de voedingsstoffen geleidelijk op en zijn zo voor langere tijd verzorgd. Er wordt water gegeven volgens het eb-en-vloedprincipe; dat betekent dat er pas weer water wordt bijgevuld wanneer het water volledig is verbruikt. Wel moet de kantoorplant voor deze teeltwijze het liefst al op jonge leeftijd zogenoemde waterwortels ontwikkelen.
3.2 Welke planten zijn de juiste voor mijn kantoor?
Als het gaat om de keuze van kantoorplanten, adviseert expert Gisewski om naar het zuiden te kijken. „Inheemse planten zijn grotendeels niet geschikt voor binnenruimtes, omdat ze gewend zijn aan seizoenen. Het enthousiasme van alle betrokkenen zou beperkt blijven als de plant op het bureau herfstachtige symptomen zou vertonen“, lacht Gisewski. Wie op kantoor dus niet wil beginnen met bladeren harken of in de winter niet tegen kale of bruine grassen wil aankijken, doet er goed aan in de richting van het regenwoud te denken. „Op kantoor zijn de temperaturen het hele jaar door stabiel tussen 17 en 20 graden, wat eerder overeenkomt met de wensen van subtropische planten.“ Bovendien kunnen ze met relatief weinig licht toe. Zijn aanbeveling voor kantoorplanten zou bestaan uit verschillende Ficus-soorten, Dracaena-soorten – dus drakenbomen -, Schefflera-soorten, Kentia- of Areca-palmen. „Deze planten vormen samen ongeveer 70 procent van de grootschalige kantoorbeplanting. Daarnaast is er de laatste jaren weer vaker een plantensoort bijgekomen die de meesten nog kennen van de vensterbanken van hun oma: Sansevieria.“
Bronnen
Britse studie van de School Of Psychology, Cardiff; specifieker: Marlon Nieuwenhuis, Craig Knight, Tom Postmes, Alexander S. Haslam hebben onder de titel „The relative benefits of green versus lean office space – Three field experiments“ een studie afgerond die onderzoekt welke invloed kantoorplanten hebben op het werk en de output. Er is een tekst verschenen in het „Journal Of Experimental Psychology: Applied, Vol 20(3), September 2014, pagina's 199-214. Talrijke artikelen beroepen zich hierop.
Homepage van de University Of Cardiff: https://www.cardiff.ac.uk/
Interview met Jan Gisewski, Dipl.-Ing. Tuinbouw (FH), branchmanager bij Ambius Deutschland, een bedrijfsonderdeel van Rentokil Initial GmbH.